Blog

Hoe houden we het vast?

“We beginnen heel enthousiast maar na een paar weken is de lol er af. Dan vallen we weer terug in onze oude patronen”. Dit horen we regelmatig wanneer we met teams aan de slag gaan. Mensen hebben vaak de beste intenties om ander gedrag te vertonen. Dat wil niet zeggen dat je ook ander gedrag op de werkvloer zult zien. Wat mensen denken of zeggen dat ze doen en wat mensen daadwerkelijk doen is nu eenmaal niet hetzelfde.

Veranderen van teamgedrag gaat over het veranderen van waarneembaar gedrag. Zonder ander gedrag krijg je geen andere resultaten. Voordat je met een team kunt veranderen moet je het eerst samen eens worden welk gedrag of welke handelingen helpen om tot de gewenste resultaten te komen. Alleen het benoemen van het gewenste gedrag leidt niet automatisch tot het nieuwe gedrag. Daar is meestal meer voor nodig.

Voordat mensen gedrag vertonen schatten ze een situatie in en denken ze na over de consequenties van hun gedrag. In de meeste veranderprocessen wordt vooral aandacht besteed aan de voorkant van gedrag. Wat kunnen doen om ervoor te zorgen dat mensen het gewenste gedrag vertonen. Dan hangen we bordjes op, we schrijven instructies, gaan naar een training. Allemaal activiteiten die ertoe moeten leiden dat mensen zich anders gaan gedragen.

Helaas is dit niet de meest effectieve manier om gedrag te veranderen. Gedrag is namelijk een functie van de gevolgen van het gedrag. Of je het gedrag nog een keer laat zien hangt af wat er gebeurde nadat je het gedrag vertoonde. Werd je toegejuicht of iets minder uitbundig werd er gelachen of naar je geknikt? Dan gaat de dopamine stromen en herhaal je het gedrag graag nog een keer. Of werd je genegeerd, bestraffend toegesproken of buitengesloten? Dan kijk je wel lekker uit om het nog een keer te doen. Op basis van de reactie van anderen bepaal jij of je je gedrag herhaalt of bijstelt.

Het is bij een verandering belangrijk om te zorgen dat gewenste gedrag meteen wordt versterkt en ongewenst gedrag wordt afgezwakt. Dit moeten we zo snel mogelijk nadat het gedrag is vertoond doen. Zo niet, dan missen we de mensen die schoorvoetend goede dingen uitproberen. De enthousiastelingen die experimenteren met ander gedrag. Als zij geen positieve reactie of beloning krijgen dan haken zij af.

Betekent dit dat je bij elk glimpje van gewenst gedrag je portemonnee moet trekken? Helemaal niet. Sterker nog een materiële beloning werkt meestal niet. Het duurt eenvoudig weg te lang duurt voordat het geld, de bonus of het cadeau er is. De ontvanger koppelt op dat moment de beloning niet meer aan het gedrag. De kans op herhaling van het gedrag is daardoor niet zo groot.

De grootste kans op herhaling van gewenst gedrag is wanneer je iemand op heterdaad betrapt en direct beloont. Hiervoor moet je dus weten wat het gewenste gedrag is en wat niet. Anders loop je het risico dat ongewenst gedrag wordt versterkt. Dat is niet zo handig.

Om met een team betere teamresultaten te krijgen:

1) Bespreek je met elkaar welk gedrag nodig is om tot de gewenste teamresultaten te komen;

2) Vraag je commitment van het hele team om dit gedrag te vertonen en te belonen;

3) Helpt het als je afspreekt dat ongewenst gedrag en oude patronen de kop in worden gedrukt.

Wauw, dat is veel! Dat klopt. Daarom zeggen wij tegen teams dat ze, ook al stellen ze een hele lijst vast met ander gedrag, zich moeten focussen op één kleine, concrete stap. Daar werkt het team met z’n allen aan. Daar houden ze elkaar scherp op. Elke terugval in ongewenst gedrag zwakken ze af door bijvoorbeeld te negeren. Elke poging tot gewenst gedrag wordt beloond en omarmt.