Blog

Dit doe je niet!

Afwijken van ongeschreven regels

Het is een zonnige middag. Samen met mijn moeder zit ik op een terras van een restaurant. Aan het tafeltje naast ons gaan twee dames zitten. Ik zeg expres dames want ze zien er keurig uit, zijn rond de zestig jaar oud en ze spreken Nederlands met elkaar. Dat maakt wat vervolgens gebeurde merkwaardig.

De dames bestellen twee koffie. Het meisje in de bediening werkt zich een ongeluk. Ze brengt de dames binnen enkele minuten hun bestelling. De dames genieten van hun koffie. Plotseling haalt een van de dames een zakje van de banketbakkerij verderop uit haar tas. Ze zet twee gebakjes op tafel. Samen beginnen ze die op te eten. Af en toe kijken ze om zich heen, maar al snel gaan ze op in hun gesprek en vergeten ze wat er om hen heen gebeurt.

Een beetje gegeneerd kijk ik mijn moeder aan. Die kijkt veel betekend terug. “Dit doe je niet”.

Dat in een sportkantine een bordje hangt waarop staat dat je geen meegebrachte etenswaren mag nuttigen is nog voor te stellen. In een restaurant is dat niet nodig. Je mag er vanuit gaan dat iedereen snapt dat je daar niet je eigen eten meebrengt. Je gaat juist naar een restaurant om daar iets lekkers te eten of drinken van de menukaart. Daar werken mensen zich een slag in de rondte om het jou naar de zin te maken. Aan die ongeschreven regel zou iedereen zich moeten houden.

Niet dus!

Andere tafeltjes begint het ook op te vallen dat de dames iets van de bakker verderop aan het eten zijn. Eén man zegt dat als hij bij het restaurant had gewerkt hij ze van het terras af had gegooid. Een mevrouw mompelt dat ze de dames wel erg onfatsoenlijk vindt.

Toch spreekt niemand de dames zelf aan. Wel laat bijna iedereen die het heeft opgemerkt op een of andere manier zijn afkeuring zien of horen. Er worden blikken geworpen van herkenning van de ene naar de andere tafel. Veel mensen op het terras zijn het er over eens “dit kan volstrekt niet”.

Zonder dat de dames het in de gaten hebben behoren ze tot het deel van de groep dat een ongeschreven regel overtreedt. Dat neemt de rest van de groep ze niet in dank af. Sterker nog ze veroordelen hun gedrag.

Nu is dat in dit geval niet erg spannend. Even later staan de dames op, verlaten het terras en vervolgen hun wandeling door de stad. Op het terras worden nog wat opmerkingen van verbazing uitgewisseld en vervolgens ebt de situatie weg.

Toch bleek ik erover piekeren. Wat maakt dat deze dames deze ongeschreven regel overtraden? Wisten ze niet dat deze ongeschreven regel er was? Op basis van mijn (voor) oordeel leek mij dat onwaarschijnlijk. Hadden ze ervaring bij dit restaurant en kozen ze daarom voor een andere insteek? Zou goed kunnen, we moesten erg lang op ons eten wachten. Of hadden ze gewoon maling aan de heersende ongeschreven regels? Een beetje rebels.

De enige manier om hier achter te komen is uiteraard om dit aan de dames te vragen. Die kans was nu helaas verkeken.

Dit is wat wij in teams regelmatig tegenkomen. Gedoe of wrijving omdat de ene groep vindt dat een andere groep zich niet voegt aan de ongeschreven regels. Wij laten de groep met elkaar in gesprek gaan over de ongeschreven regels. Heeft de groep het over dezelfde ongeschreven regels of heeft iedereen daar een eigen interpretatie van? Wat voor effect hebben die ongeschreven regels op het teamgedrag en op de resultaten?

In ons boek “Ongeschreven regels” dat op 21 september verschijnt, bespreken we welke stappen je kunt zetten om ongeschreven regels in teams te bespreken en indien nodig te veranderen.