Blog

Je ziet de hele ijsberg niet vanzelf

"Ik wil wel graag met je samenwerken, maar voor mijn gevoel staat er een hele berg tussen ons in"

"Wat een onwijs mooie opmerking" denk ik. Ik zie het meteen voor me. Twee mensen met een hele hoge berg ertussen waardoor ze elkaar letterlijk niet kunnen bereiken. Dat is ook precies wat er aan de hand is. Er zijn de hele tijd misverstanden, irritaties en soms zelfs kleine ruzies. Dit komt de sfeer in het team uiteraard niet ten goede. Daarom zitten we ook bij elkaar. Het gaat in dit team op dit moment niet goed. De kwaliteit van de samenwerking laat echt te wensen over. Langzamerhand begint het effect te hebben op de kwaliteit van het werk. Nog niet dramatisch, maar het kan zoveel beter.

De manager heeft mij daarom gevraagd om aan de slag te gaan. Hij wil het team graag voorbereiden op de pittige tijd die er volgens hem aankomt. Het team kan zich simpelweg niet permitteren om een stroeve samenwerking te hebben. Dus aan de slag met de onderlinge samenwerking.

Bij het bespreken van de situatie zoals die nu is en de situatie zoals ze zouden wensen komen er mooie beelden op tafel. Van onweer naar zonnig. Van chaos naar harmonieus samenspel. Van gedoe naar goede sfeer. Het verlangen naar die nieuwe situatie wordt door die mooie beelden alleen maar groter. Ik vraag aan iedereen om te gaan staan en vraag hoever zij vinden dat ze van het mooie beeld af staan. Iedereen gaat op een lijn staan. Ze vinden allemaal dat ze er behoorlijk in de buurt zitten. Het gaat in hun beleving om de laatste kleine stapjes.

Als ik ze zo met elkaar bezig zie denk ik dat ook. Het is een bijzonder team. Ze werken al heel lang met elkaar samen. Ze zien elkaar niet elke dag. En hebben tijdens het werk nauwelijks tijd om echt met elkaar te praten. Ze gaan dus af op wat ze letterlijk zien en horen van een collega. Hebben amper tijd om door te vragen. Laat staan om stil te staan bij de onderliggende overwegingen, normen, waarden die aan het gedrag ten grondslag liggen. Laten we daar maar eens mee beginnen!

Ik vraag iedereen om een kijkje te geven onder de waterspiegel. Kun je een tipje van de sluier oplichten waarmee je jouw gedrag wellicht in een ander perspectief zet? Ik kan echt genieten van wat er dan gebeurt. Mensen krijgen een kijkje in het leven van hun collega als mens. Soms vertellen mensen iets over hun thuissituatie, een andere keer iets heel persoonlijks, soms iets luchtigs. Het maakt eigenlijk niet uit. Allemaal vertellen ze iets wat ze menselijk maakt. En dat is vaak al voldoende om op een andere manier naar een collega te kijken. Die stomme chagrijn blijkt ineens een vrouw met een hele pittige thuissituatie te zijn. Dat domme blondje blijkt een gezin met vijf kinderen te runnen in haar eentje. Die stoere vent blijkt heel emotioneel te worden om de situatie waar hij nu in zit.

Als ik vervolgens vraag wat dit betekent voor hun samenwerking krijgen ze een heel mooi gesprek. Onder andere over de berg die sommige tussen collega's invoelen staan. Uiteraard wordt niet alles opgelost in die ene dag. Maar de sfeer is anders, de blik op collega's is anders. En dat is zeker een goed begin.

Als ik hiermee bezig ben moet ik altijd weer denken aan de opmerking die een collega ooit maakte: "Je eigen ijsberg heb je altijd paraat, maar die van een ander blijft vaak verborgen." Zelf snap je heel goed waarom je iets doet. Je kunt heel makkelijk gedrag van jezelf verklaren of zelfs goedpraten. Bij gedrag van een ander wordt dit een stuk ingewikkelder. En hoe minder je van iemand weet hoe lastiger dit is.

Ik denk daarom dat het fijn is om van je collega's altijd iets meer te weten. Niet alleen wat je ziet en hoort van iemand, maar juist ook naar het stuk wat je niet ziet. Dat is een stukje wat onder de waterspiegel blijft als je niet actief op zoek gaat om het te zien. Dus vraag door naar overwegingen, opvattingen, normen, waarden, cultuur. Verbaas je over de vele verschillen. Praat over de overeenkomsten. Verdiep je in een andere zienswijze. Dit kun je natuurlijk niet de hele dag door tijdens het werk doen. Maar kies een paar momenten of situaties uit waarbij je het gedrag van een collega niet helemaal kan plaatsen en vraag daar op door.

Je hoeft echt niet de hele tijd de hele ijsberg te zien. Wanneer er af en toe iets doorheen schemert is het makkelijker om oordelen over het gedrag van collega's uit te stellen. Ik denk dat het uitstellen van oordelen over collega's veel teams zou helpen aan een betere samenwerking.